/0192534.djvu

			miasta Bydgoszczy 
Wychodzi w sobotą każdego tygodnia 
Redakcja i administracja 
Magistrat m, Bydgoszczy, Ratusz I p., pokój Ku 15, 
czynna codziennie od 6—7 wieez. 
Prenumerata: Miesięcznie mk. 100,— 
Kwartalnie 
300,— 
OGŁOSZENIR: Cała strona 40,000 mk., półstrony 
25,000 mk., % strony 13000 mk., Vfstrony 7,030 mk. 
na stałe udziela się 25%rabatu. 
Cena egzemolarza mk. 30, — 
Jfe 20. 
Bydgoszcz, sobota, dnia 28 października 1922 r. R ok XXXIX. 
DZIAŁ URZĘDOWY. 
Z OBRAD MAGISTRATU. 
Posiedzenie w dniu 18 października 1922 r. 
UchwaIono:' 
1. 
Wysiać wniosek p. Dyrektora 
Ulatowskiego, wystosowany w sprawie 
otrzymania pożyczki 30 miłjonów, na 
budowę domu przy szkole, art. prze­ 
mysłowej,doMjnist. W.R.iO.P. 
w Warszawie. 
Posiedzenie w dniu 25 października 1922 r. 
1. 
Ponieważ Fabryka Konserw 
Mięsnych na warunki Komisji budo- 
wlano-artystycznej z dnia 18. b. m . się 
nie godzi, odrzuca Magistrat jedno* 
głośnie 
wniosek Fabryki konserw 
z dnia 21 btn- o rozbudowę fabryki 
przy ul. Jagiellońskiej Nr. 60. 
2. Zatwierdzić wybór na likwida­ 
tora Elektrowni i Tramwajów w 
Bydgoszczy pana radcy miejskiego 
Rolbieskiego. 
3. Firmę Express z powodu nie­ 
zastosowania się do kontraktu i igno­ 
rowania. 
zarządzeń Magistratu po 
upływie 14 dni eksmitować. 
4. Zajete dotąd ubikacje i teren 
przez szkołę podchorążych — w y­ 
powiedzieć. 
Emigrują na stałe do Niemiec. 
1. AItmann Wilhelm 
2. 
„ 
Luiza 
3J„ 
Krystyna 
4. Krieger Elza 
5. Bachmann Hermann 
6. 
Rata 
7. Behrend Karol 
8. 
„ 
Toni 
9. 
„ 
Gertruda 
10.' 
„ 
Erna 
11. Breitkreuz Gustaw 
12. 
Klara 
13. Chim . Willi 
14. 
„ 
Berta 
15. Heinrich Marta 
16. Kurzweg Paweł 
17. 
„ 
Hulda 
18. Kaulbach Klara 
19. Lawrenz August 
20. Marschal Wanda 
21. 
•„ 
Elfrieda 
22. Połowczyk Jan 
23. 
,. 
Elfrieda 
24. Rosenke Karól 
25. 
Marja, 
26- Uszyńska Luiza 
27. Szulc Edward 
28. 
„ 
Emilja 
29. Trapp Daniel 
30. 
„ 
Helena 
31. Vohs Hermann 
32. i, Klara 
33. Windmiiller Hulda 
34. 
„ 
Bernard 
35. Windmiiller Erwin 
36. Geszwander Olga 
37. Augstein Karól 
38. 
„ 
Gertrud 
39. Bohrmann Ida 
40. Graf Anna 
41. Harthun Marja 
42. Schinken Jadwiga 
43. W itt Wilhelm 
44. 
„ 
Emma 
45. 
„ 
Paweł 
46. Seidei Hermann 
47. 
„ 
Elza 
48. Pusz Anna 
49. Zalewski Łucja
		

/0192535.djvu

			Str. 2. 
. 
ORĘDOWNIK URZĘDOWY MIASTA BYDGOSZCZY. 
& 20. 
ROZPORZĄDZENIA 
i OBWIESZCZENIA 
a) Rządowe. 
Wyszedł z druku Nr. 88 i 89 
Dziennika , U staw 
Rzeczypospolitej 
Polskiej z dnia 20 października 1922 r. 
zawierające treść następującą: 
785. Ustawa z dnia 21 września 
1922 r. w przedmiocie uchylenia po­ 
datków (opłat) od przyrostu wartości 
oraz o pobieraniu przez ciała samo­ 
rządowe opłat od umów o przejśęie 
własności nieruchomości. 
786. Ustawa z dnia 22 września 
1922 r. o ulgach dla nowowznoszónych 
budowli. 
800. Ustawa z dnia 22 września 
1922 r. o kosztach postępowania przed 
Najwyższym Trybunałem Administra­ 
cyjnym . 
Obwieszczenie 
W jiPKedlsniocie wyxnac*enśa terminu dlo 
sJMi&claKiia c&elłlaracji do wymaiasro dodat» 
Kowego ssodatlEna. przemysłowego dla 
przedsiębiorstw nieobowijjzanych do 
sMadsuaia ptabliczoycłi sprawozdań. 
Na zasadzie par. 87 rozporządzenia 
Ministra Skarbu z dnia 30 stycznia 1922 
roku (Dz. U. R. P . nr. 18, poz. 150), 
wyznacza niniejszem Wielkopolska Izba 
Skarbowa dla przedsiębiorstw nieobo- 
wiązanych do składania publicznych 
sprawozdań, położonych w jej okręgu, 
termin do składania deklaracji do wy ­ 
miaru procentowego podatku od zysku 
na rok podatkowy 1922 do dnia 15 listo ­ 
pada 1922 włącznie. 
Objaśniepia co do sposobu wypełnia­ 
nia i składania deklaracji są pomiesz­ 
czone na blankietach deklaracyjnych, 
które otrzymuje' się bezpłatnia w U rz ę­ 
dzie Skarbowym podatków bezpośre­ 
dnich, dokąd ńależ.y się po nie zwracać. 
Zaznacza się, że Urząd ' Skarbowy nie 
jest zobowiązany do przyjmowania de­ 
klaracji do protokółu, wobec czego pła­ 
tnicy powinni wypełnić blankiety sami. 
Obowiązkowi złożenia deklaracji pod­ 
legają: 
f 
a) wszystkie przedsiębiorstwa h a n­ 
dlowe I. i II. kategorji, oraz te 
przedsiębiorstwa III. kategorji, któ­ 
re są położone w miejscowościach 
pierwszych trzech klas; 
b) wszystkie przedsiębiorstwa prze­ 
mysłowe I., II, III., IV. i V. ka- 
tegorji, oraz te przedsiębiorstwa j 
VI. kategorji. które są położone 
w miejscowościach pierwszych 
trzech klas; 
c) wszystkie osobiste zajęcia przemy-, 
słowe, zaliczone do kategorji II., 
III. i IV; 
• d) wszystkie samodzielne wolne za-1 
jęcia zawodowe, wymienione w 
ustępie 2-gim art. 90 ust. o phństw.; 
podatku przemysłowym,- a zatem 
lekarze, dentyści, lekarze wetery- 
narji, felczerzy, adwokaci, obroń­ 
cy sądowi, notarjusze, wydawcy 
pism perjodyczny^h, literaci, ar­ 
tyści, architekci, inżynierowie, te ­ 
chnicy, chemicy, ajenci, 
Deklaracja m a być złożona oddzielnie, 
co do każdego przedsiębiorstwa lub oso­ 
bistego zajęcia. 
Płatnicy którzy bez powodów uwzglę­ 
dnienia godnych nie złożą deklaracji 
w oznaczonym powyżej terminie, jako 
też ci, którzy nie zamieszczą w (fekla- 
racjach •wiadomości niezbędnych do 
określenia obrotów i zysków z przed­ 
siębiorstw i osobistych zajęć, ' ulegną 
grzywnie do 10000 mk. (art. 132 ustawy). 
Ktoby w celu uchylenia się od po­ 
datku złożył w deklaracji nieprawdziwe 
zeznanie, jakoteż ten, ktoby w wyja­ 
śnieniach do deklaracji podał niepraw­ 
dziwe wiadomości, mogące się przyczy­ 
nić do udaremnienia wymiaru albo u- 
szczuplenia ustawowo się należącego 
podatku, ulegnie karze pieniężnej od 
dwukrotnej do dwudziestokrotnej sumy 
należności podatkowej, albo karze po­ 
zbawienia wolności do 3 miesięcy, a 
oprócz tego zobowiązany będzie, do 
uiszczenia niewymierzonego lub uszczu- 
/ plonego podatku (art. 137 ustawy). 
Powyższy, obowiązek złożenia dekla­ 
racji nie dotyczy przedsiębiorstw, obo­ 
wiązanych do składania publicznych 
sprawozdań, do których w myśl par. 17 
wspomnianego powyżej rozporządzenia 
Ministra Skarbu zalicza się:
		

/0192536.djvu

			H 20. 
ORĘDOWNIK URZĘDOWY MIASTA BYDGOSZCZY. 
Str. 3. 
a) przedsiębiorstwa handlowe i prze­ 
mysłowe, należące do towarzystw" 
akcyjnych i udziałowych, do spó­ 
łek z ograniczoną odpowiedzial­ 
nością i innych tego rodzaju spółek, 
a w teju liczbie i do towarzystw 
spółdzielczych; 
b) akcyjne banki handlowe i ziemskie,, 
lombardy; v 
, 
c)'towarzystwa kredytowe miejskie 
i ziemskie, oraz towarzystwa wza­ 
jemnego kredytu; 
d) samorządowe banki, lombardy, to-, 
warzystwa i kasy pożyczkowo- 
oszczędnościowe, oraz wszystkie 
inne'instytucje kredytowe i wszyst­ 
kie przedsiębiorstwa, które na z a ­ 
sadzie ich ' statutów ' lub zastępu­ 
jących je przepisów1 obowiązane 
są ogłaszać sprawozdania o swoich 
operacjach lub też przedstawiać 
sprawozdania do zatwierdzenia 
walnemu zgromadzeniu, albo inne ­ 
mu organowi, powołanemu w myśl 
statutu 'do tego zatwierdzenia. 
Do tych przedsiębiorstw odnoszą się 
postanowienia art. 66-89 ust. o państw, 
pod. przem., zwłaszcza art. 78, 80, 81 
i par. 168 instrukcji Ministra Skarbu 
z 4 lutego 1922 (Dz. ,Urz. M. S. nr . 9), 
ja k o te ż postanowienia karne art. 131 
i 136 ustawy. 
Poznań, dnia 11 października 1922 r. 
Wielkopolska Izba Skarbowa. 
L. dz. 3366-22 II b. 
Gen. nr . 107. 
Okręgo wa Komisja Wyborcza Nr. 32 mia­ 
nowała przewodniczącym Obwodowej Ko­ 
misji Wyborczej nr. 36. w miejsce Wł. 
Rotnickiego p. Antonieg*o Marchlew­ 
skiego, ul. ,Nakielska 71, a zastępcą 
przewodniczącego p, J a n a Dopierałę, 
ul, Nakielska nr. ,82. 
Okresowa Kom isja Wyborcza f e 32 
obejmującą Bydgoszcz miasto 1powiaty: 
Bydgoszcz, Inowrocław, Szubin, W y­ 
rzysk, Strzelno I Znin, działając w myśl 
art. 56 ord. wyb. sejm. z dnia 28 lipca 
1922 r. poz. 590 Dz. Ust. ogłasza na­ 
stępujące ważnie zgłoszone listy kandy­ 
datów do Sejmu na Okręg Wyborczy 
Nr. 32. 
Lista m 1 
J Polskiego Stronnictwa Ludowego 
1. 
Dr, Kazimierz Hąeia, dyr. banku, 
lat 44, Poznań, Plac -Wolności 9, 2, J ó ­ 
zef Stachowiak, rolnik, lat 42, Skoczka, 
pow. Szubin,3. R omuald Reichelt, urzęd. 
Izby kontr, poczt i telegr., Bydgoszcz, 
Nowogrodzka 6, 4. Bronisław Józei 
Chełmiński, rolrTik, lat 31, Posługowo, 
pow. Żnin, 5. Piotr Dychtanowicz, rol­ 
nik, lat 34, Tarków, pow. Inowrocław, 
6. Marcin Ossowski, rolnik, lat 42, K r u­ 
szą duchowna, pow. Strzelno,. 7. J a n 
Brzeczka, rolnik, lat 55, Piasto wo, pow. 
Żnin, 8. Franciszek Piechnik, roln., lat 
41, Marcinkowo, Parchanie, pow. Ino­ 
wrocław, 9. Michał Czysz, rzemieślnik, 
lat 55, Kcynia, pow. Szubin, 10. Stani­ 
sław Budny, rolnik, lat. 47, Choraiąża 
szlach., pow. Żnin, 11. Wojciech Oleksy, 
lat 38, urzędu. Izby kontr, poczt i te ­ 
legrafów, Bydgoszcz, ul. Ossolińskich .9. 
Lista m 2; 
Polskiej Partji Socjalistycznej 
1. 
Ludwik Śniady,- sekiv związk,, lat 
37, Poznań, ul. Żupańskiego 19, 2. Zy ­ 
gmunt Kazimierz Piotrowski, publicy­ 
sta, lat 31, Warszawa, Nowy .Zjazd 4, 
3. Aleksandęr Pawski, mistrz kowalski, 
lat 28, Bydgoszcz, Podgórze 7, 4. W a ­ 
lenty Krzemianowski, mistrz ceglarski, 
lat 41, Inowrocław, ul. y>W. Ducha 54, 
5. Bolesław Tews, robotnik, lat 28, La-, 
biszyn, Nowy Rynek 3, 6 Jan Wojt­ 
kowiak, robotnik, lat 36, Żnin, Poczto­ 
waNś9. 
Lista M91 
Narodowej Partji Robotniczej 
1. 
Władysław Herz, poseł, lat 37, 
Poznań, Poznańska 37, 2. Jan Fausty- 
niak, górnik, lat 43, Bydgoszcz, Ponia­ 
towskiego 11, 3. Henryk Głowania(, na ­ 
uczyciel, lat 25, Bydgoszcz, Ś niadec- . 
kich 29, 4. Winc enty Banach, sekret, 
związk, lat 42, Bydgoszcz/Łokietka 17,1 
5. .Andrzej Bogaczyk, robotnik, lat 31, 
Nakło, ul, Kilińskiego 171, 6. Józef 
Nowak, robotnik, lat 45, Sadki, pow. 
Wyrzysk, 7. W alenty Pawlak, sekret,
		

/0192537.djvu

			Str. 4. 
ORĘDOWNIK URZĘDOWY MIASTA BYDGOSZCZY* 
N> 20. 
związku, lat 40, Poznań,. Staszyca 19, 
8. Marcin Minta, urzędn. poczt., lat 48, 
Poznań, ul. Małeckiego 9, 9. Stanisław 
Stróżyński, ‘sekr. związku, lat 46, Byr 
dgoszcz, Chłopickiego 3, 10. Andrzej 
Wyborski, robotnik, lat 43, Strzelno, 
11. J a n Cikorski, robotnik, lat 34, Jak- 
sice, pow. Inowrocław, 12. Ignacy Wa- 
szak, sekr. związku, lat 51, .Bydgoszcz, 
Nakielska 50. 
Lista K9 8 
Chrześcijańskiego 
Związku Jedności Narodowej 
1. Edmund Bigoński, redaktor, lat 
30, Pbznań, Wierzbięcice 33, 2. Karol 
Rzepecki, kupiec, lat 57, Poznań, Plac' 
Wolności 4, 3. Leon Żółtowski, rolnik, 
lat 44, Niechanowo, 4 Ja n ' Cywiński, 
mistrz ślusarski, lat 42, Bydgoszcz, J a ­ 
giellońska 88r 5. Antoni Bolesław L e ­ 
wandowski, drogerzysta, lat 30, Bydg., 
Długa 41, 6. Wojciech Ziętara, rolnik, 
lat 49, Szadławice, pow. Inowrocław, 
7. Wojciech Fiolka, poseł-, lat 37, By­ 
dgoszcz, Jagiellońska 71, 8. Wincenty 
Wąsowicz, dyrektor saliny, lat 60, Ino­ 
wrocław, Toruńska 8, 9. Antoni Mi­ 
chalski, rolnik, lat 41, Łysinin} powiat 
Żnin, 10. Stefanja Tuchołkowa, literat­ 
ka, lat 48, Bydgoszcz, Dworcowa 31, 
11. Jadwiga Jaworowiczowa, żona dyr. 
ctikr., lat 52, Mrocza, pow. Wyrzysk, 
12. Włodzimierz Skrzydlewski, rolnik, 
lat 32, Wojcin, pow. Strzelno. 
Centrum Mieszczańskie 
1, Dowbor Musnicki, generał broni, 
lat 54, Lusowo, 2. Ignacy Thomas, na­ 
uczyciel, lat 46, Poznań, Przemysława 
28, 3. Kazimierz Krotowski, dyr. gimn , 
Poznań, Wrocławska 18, 4. Franciszek 
Głowacki, mistrz malarski, lat 59, Ino­ 
wrocław, Ja sn a 5, 5. Stefan Lisiecki, 
mistrz rzeźnicki, lat 49, Rogowo, pow. 
Żnin, 6. Ludwik Sosnkowski, mistrz 
blacharski, lat 62, Bydgoszcz, ul. Śnia­ 
deckich 43. 
Lista U91S 
Blok Mniejszości Narodowych 
Rzeczypospolitej Polskiej. 
1. Kurt Groebe, podpułkownik, lat 48, 
Bydgoszcz, ul. 20 stycznia 37, 2. A r­ 
tur Pankratz. redaktor, lat 29. Bydg. 
Chrobrego 1, 3. Eryk v. Witzleben, 
właśc. ziemski, lat 37, Liszkowo, pow. 
Wyrzysk, 4. Emil Góhring, właściciel 
ziemski, lat 4.3, Szpital pow. Inowroc­ 
ław, 5. Franz Hannig, sekretarz rob otu, 
lat 46, Bydgoszcz, Sienkiewicza 8, 
6. Richard Weideinann, właśc. ziemski, 
łat 54, Więeierzyn, pow. Żnin, 7. Her­ 
mann Muller, rolnik, lat 57, Rączyce, 
pow. Strzelno, 8. Kurt Kleinitz, mistrz 
brukarski, lat 33, Bydgoszcz, Chodkie­ 
wicza 34, 9. Bruno Schiitz, kupiec, lat 
40, Łobżenica, ul. Seyda. 74, 10. W il­ 
helm v. Born-Fallois, właśc. ziemski, 
lat 43, Sienno, pow. Bydgoszcz, 11. J o ­ 
hannes Thom, kupiec, lat 43, Bydgoszcz, 
Matejki 7, 12. Albert Kuiikel, właśc. 
ziemski, lat 45, Rostrzembowo, powiat 
Szubin. 
Partji Niezależnych Socjalistów w Polsce. 
1. Tadeusz Matuszewski,'sekr. zwią- 
t zkowy, lat 48, Bydgoszcz, ul. Mazo­ 
wiecka 43, 2. Franciszek Kowalewski, 
sekretarz związkowy, lat 36, Poznań, 
Kopernika 4, 3. Henryk Bolesław Mo- 
ser, ślusarz, lat 31, Grudziądz, Szkolna 6, 
4. Józef' Burczykowski, robotnik, lat 30 
Bydgoszcz-Kapuścisko małe, i i i . Szaj­ 
nochy 4, 5. Leopold Kronenberg, lite­ 
rat, lat 32, Bydgoszcz, Ossolińskich 12. 
b) Magistratu. 
Wzywa się wszystkich właścicieli 
zwierząt pociągowych, którzy przy o- 
statnim przeglądzie otrzymali -"„Kartę 
Ewidencyjną” a według $ 34 i 36 roz- 
porządzenia wykonawczego Min. Spraw 
Wojskowych* z dnia 11*o maja 1922 r. 
(Oz. Ust. nr, 36 ppz. 310) do ustawy 
o obowiązku odstępowania zwierząt po­ 
ciągowych na rzecz Państwa nie zgło­ 
sili dotychczas zaszte w posiadaniu 
zwierzęcia zmiany jak padnięcie, kra­ 
dzież lub pozbycie się go do bezzwło­ 
cznego podania tegoż do Magistratu 
Biuca Wojskowego przy ul. Grodzkiej 
32, I. p., gdzie również wystawna się 
duplikaty zaginionych Kart Ewidencyj­ 
nych. 
Niezastosowanie się do powyższego 
karane będzie w myśl art 28 ,wspom-
		

/0192538.djvu

			N*20. 
ORĘDOWNIK PRZODOWY MIASTA BYDGOSZCZY. 
Str. 5. 
nianej ustawy grzyw ną do wysokości 
wartości zwierzęcia lub aresztem 6 mie­ 
sięcznym wzgl. obie kary. 
Bydgoszcz, dnia 20 października *22 r. 
Magistrat. 
Biuro Wojskowe. 
Po myśli art. 43. punktu 1. zostaną 
zatwierdzone ostatecznie listy wybor­ 
ców wyłożone ila 5*dni do publicznego 
przeglądu w tych/ samych lokalach u- 
rzędowych, jak w czasie pierwszego 
przeglądu, a to od 30 października aż 
do 3 listopada w 'godzinach od 12 -do 
6 wieczorem. Wyłożenie to ma po myśli 
art. 43. punktu 2. te same skutki, co 
doręczenie decyzji komisji wyborczej 
zainteresowanemu wryborcyi w wypad­ 
kach reklamacji, sprzeciwu i zażalenia. 
W myśl art. 42. wolno od chwili 
zatwierdzenia spisu wTyborców przez o- 
kręgową komisję wyborczą (art. 39) w 
spisie czynie poprawki *tylko na mocy 
wyroku Sądu Naj wyższego, którego 
oryginał lub odpis, uwierzytelniony są­ 
downie lub notarjalnie powinien być 
doręczony do aktów. Pózatem nie wolno 
umieszczać w spisie nowych wyborców, 
wykreślać zaś z listy wolno tylko oso­ 
by zmarłe za przedłożeniem urzędowe­ 
go świadectwa skonu, które będzie do­ 
łączone do aktów wyborczych. 
(—-) Śliwiński, 
prez. miasta. 
* 
’ 
- 
Na podstawie $ 6 rozp. z dnia 2-go 
czerwca 1922 r. (Dz. Ust. nr. 51 poz. 
472) i na podstawie art. 7 punkt 6. 2. 
oraz okólnika Ministerstwa Śpraw W e ­ 
wnętrznych z dnia 26 września rb. 
-nr. 
Bp. 4231, zarządzam na okręg policyj­ 
ny miasta Bydgoszczy .co nast ępiije: 
8i- 
Na czas od 31 października r b . . od 
3-ciej godz, po poł. do 6 listopada 10 
godz. przed połud., oraz od 10 listopa­ 
da do 13 łfstopada rb. 10 godz. przed 
połud. zakazuję sprzedaży, podawania 
i spożywania napojów alkoholowych. 
82. 
Winni przekroczenia niniejszego roz­ 
porządzenia ulegną karóm przewidzia­ 
nym w, art. 2. ust. z dnia ,27 kwietnia 
1920 r. (Dziennik Ust. z 1922 r, nr. 35 
poz, 299). 
Bydgoszcz, dnia 25 października 22 r. 
Prezydent miasta 
(—) Dr. Śliwiński. 
Przypominam treść art. 66 i 67 ord. 
wyborczej do Sejmu z dnia 28 iipca 
1922 r. Dz. Ust. nr. 66, które' następu­ 
jąco brzmią: 
Art. 66. 
W czasie głosowania nie wdlno ani 
w lokalu wyborczym, ani w budynku, 
•w którym się ten iokal znajduje, ani 
też na ulicy i na placu przed wejściem 
do budynku w promieniu 100 metrów 
wygłaszać przemówień, rozdawać k a r t 
do głosowania i. w jakikolwiek sposób 
agitować. 
- 
Art. 67. 
W razie, gdyby tłumne zgromadze­ 
nie się publiczności tamowało wybor­ 
com dostęp do lokalu wyborczego, łub 
też do urny wyborczej, przewodniczący 
komisji poczyni stosowne zarządzenie, 
by zapewnić wyborcom swobodiiy do­ 
stęp, 
Bydgoszcz, dnia 25. października 22 r. 
Prezydent miasta. 
(—) Dr. Śliwiński. 
obchodziło w dniu 22. października br. 
50-ciolecie istnienia. Uroczystość roz­ 
poczęła się mszą świętą u Fary. Po 
uroczystej mszy świętej uczestnicy ze­ 
brali się na sali w Strzelnicy, gdzie 
były reprezentowane wszystkie władze 
miejskie i handlowo-przemysłowe. Pod­ 
czas uroczystości, życząc Towarzystwu 
przemówił Prezydent miasta w nastę­ 
pujące słowa: 
W pierwszych czasach istnienia Pol­ 
ski, ludność pińska była na wskroś rolną, 
z czasem jednakże musiał się wytwo­ 
rzyć stan rzemieślniczy. 
Ponieważ jednakże szlachta polska 
uważała warsztat rzemieślniczy za nie-
		

/0192539.djvu

			Str. 3. 
ORĘDOWNIK URZĘDOWY MIASTA BYDGOSZCZY* 
20 
zgadzający "się z honorem szląchcicą, 
królowie polscy nie mając innego wyjścia 
ściągnęli zNiemiec rzemieślników tam tej­ 
szych i osadzili ich na spec.) 
. . prawach, to 
jestm agdeburg. w polskich miasteczkach. 
Rzemieślnik niemiecki szybko zasto­ 
sował się do stosunków kraju naszego, 
wzbogacił się i przyciągnął do siebie 
całe rzesze rzemieślników niemieckich 
do Polski. Z czasem jednakże rzesze 
te niemieckie dbając o, swoją kieszeń i 
swój dobrobyt i równocześnie dobrobyt 
miast, nie zrozumiały potrzeby t wydat­ 
ków państwa, nie dawały więc nic na, 
wydatki wojenne wypraw królów pol­ 
skich, służby wojennej nie robiły także. 
Szlachta polska rozpoczęła wojnę 
z mieszczaństwem niemieckiem na te­ 
renie Sejmów polskich. Wiadomą jest 
rzeczą, że pod Grunwaldem nie było 
ani jednej 
chorągwi" rzem ieślniczej.' 
Również wiadomą-, jest rzedną, że 
kupcy i przemysłowcy niemieccy w 
Gdańsku kilkakrotnie dawali królom 
polskim pożyczki w złocie, ostatecznie 
prrzęszedł rzemieślnik niemiecki koloni­ 
zator do opozycji przeciwko królowi 
polskiem u. 
'Szlachta polska wyzyskała 
to wrogie uspOsobnienie niem ieckich 
przybyszów i na Sejmie^ w roku 1778 
przeprowadziła uchwałę mocą której 
stan mieszczański został skreślony z 
listy stanów reprezentujących Sejm. 
Inaczej działo się na zachodzie w 
Anglji, Francji i Niemczech, stan rze­ 
mieślniczy doszedł do wielkiego rozkwitu. 
Wywierał przez swe cechy szalony wpływ 
na administrację miejską i państwową, 
z tą różnicą, że stai się czynnikiem 
państwowym popierającym przede wszy- 
stkiem rządy. Tak też rzemieśłmcy 
polscy na zachodzie Polski, to jest m 
Wibłkopołsce, Śląsku i na Pomorzu, wy­ 
chowani na 'takim gruncie z takimi ce­ 
lami przyszedłszy teraz do Polski sta­ 
nowią najlepszy grunt narodowy. Jak 
dotychczas zdołano w swych środowi­ 
skach i rodzinach ducha narodowego i 
wiarę oj:CÓvw utrzymać, tak też ogólnie 
cały stan rzemieślniczy nie tylko na 
zachodzie, ale w całej Polsce na takich 
samych zasadach jest oparty. Nie dziw 
więc, że w Bydgoszczy przemysłowcy 
i rzemieślnicy polscy widząc jak ich 
koledzy niemcy tworzą element zdrowy 
i. narodowy, tak samo ale w innym 
kierunku podtrzymywali element polski 
1 ducha narodowego, Dowodem tego 
są obecni jubilaci i szermierze rzemieśl- 
nictwa polskiego w Bydgoszczy ze swym 
prezesem p. radnym Sosnowskim na 
czele. Ch^piaż pod względem rzem ieśl­ 
niczym nie m ogli wywrzeć należytego 
wpływu w cechach' niemieokich^w Izbie 
Rzemieślniczej r Handlowej, ponieważ 
grono ich było ża nikle to jednak tą 
. wielką zasadę mają i zą to cieszą się 
najlepszą opinją wśród publiczności i 
władz, że zdołali utrzymać nie tylko w 
rodzinach ale ii w warsztatach narodo­ 
wość i ducha polskiego. 
/Za to im społeczeństwo i obywa­ 
telstwo bydgoskie w dzisiejszym dniu 
składa, cześć i hołd, a M agistrat przez 
usta moje wyraża im swe najgłębsze 
uznanie i podziw", życząc, żeby i nadal 
byli wzorem prawdziwmgo uczciwego 
polaka, składając im życzenie czerstwego 
zdrowia aż po długie lata. 
Cześć rzemieślnikom Polakom! 
Magistrat miasta Bydgoszczy ofiaro­ 
wał ponadto srebrny gwóźdź. 
DZIAŁ NIŁURZĘDOWY. 
KRONIKA MIEJSKA. 
O wyższą uczelnię w Bydgoszczy. 
Na ostątniem posiedzeniu Rady Miej­ 
skiej, , odbytem dnia 16. bra. rozpatry­ 
wany był wniosek Magistratu w spra­ 
wie oddania gm achu służącego dawniej 
Akademji Rolniczej, Polskiemu Insty­ 
tutowi Narodowemu. Dyskgsja nad tym 
wnioskiem objęła również sprawę o- 
twarcia w Bydgoszczy Wyższej Szkoły 
Nauk Społecznych, którą to uczelnię 
mógłby w naszem mieście Instytut Na­ 
rodowy zorganizować. Wynikiem dy­
		

/0192540.djvu

			20 
ORcD uW NfK URZĘDOWY MIASTA BYDGOSZCZY. 
Str. 7. 
skusji było upoważnienie p. P rezydenta 
miasta do prowadzenia pertraktacji z 
Instytutem Narodowym, przyczem na 
wniosek jednego z radnych, występu­ 
jącego z pewnemi zastrzeżeniami wo­ 
bec Instytutu, obowiązek dokładnego 
zbadania tycn zastrzeżeń i zbadania 
całej sprawy oddano Deputaeji Szkol­ 
nej w znaczeniu ściślejszem (członko­ 
wie Magistratu i Rady Miejskiej w tej­ 
że Deputaeji). 
Otwarcie w Bydgoszczy uczelni, o 
ile możności państwowęj, o charakte­ 
rze uniwersyteckim, jest kwestją pier­ 
wszorzędnego znaczenia dla miasta. 
Niestety potrzeba stwierdzić, że pod 
tym względem nie ma Bydgoszcz zby->« 
tniego szczęścia. Istniejącą u nas Aka- 
deipję Rolniczą zabrano nam do Cie­ 
szyna, o tem zaś, by' Rząd myślał wy­ 
znaczyć Bydgoszcz za siedzibę jakiejś, 
szkoły o charakterze uniwersyteckim 
niema niestety, żadnej nadziei. Czy zaś 
miasto stutysięczne, wspaniale pod 
względem komunikacyjnym położone, 
mające przed sobą , znakomite widoki 
rozwoju, nie zasługuje na to, by mieś- 
. 
ciło wyższą uczelnię? Wszak Bydgoszcz 
to według zapewnień b. prezydenta 
Ministrów, p. Ponikowskiego (a zresztą 
i według .statystyki) siódme z rzędu 
miasto Polski. Jeżeli weźmiemy pod u- 
wagę część miast, uprzedzających By­ 
dgoszcz swoją wielkością (Warszawa, 
Łódź, Lwów, Poznań, Kraków, Wilno), 
spostrzeżemy, że wszystkie z nich ma­ 
ją wyższe uczelnie (bo i Łódź posiada 
wyższą szkołę zawodową), natomiast 
Bydgoszcz, miasto siódme,z rzędu, nie 
może się jakoś doczekać tego szczęścia, 
by i w jej murach jakaś szkoła uni­ 
wersytecka na stałe swoje lary i pe- 
naty rozłożyła. Inaczej los obszedł się 
z ósmem z rzędu miastem Polski: oto 
80000-ny Lublin posiada wyższą u- 
czelnię stworzoną wprawdzie raczej 
przez inicjatywę społeczno-prywatną, 
a .nie przez rządową, ale w każdym 
razie szkołą uniwersytecką szczycić się 
może. 
I jeszcze jedna rzecz charakterys­ 
tyczna: oto b. zabór pruski jest po­ 
krzywdzony co do ilości szkół wyż­ 
szych. Dawny zabór austrjacki posiada 
2 miasta uniwersyteckie (Lwów K ra­ 
ków), dawny zabór rosyjski 3 wzglę­ 
dnie 4 miasta uniwersyteckie; (Warsza­ 
wa, Lublin, Wilno, ew. Łódź), ą dawny 
zabór pruski tylko. 1 miasto uniwersy­ 
teckie: Poznań Uważać zaś należy, że 
Wielkopolska, ciesząca się najlepiej 
rozwiniętem życiem gospodarczo-han- 
dlowem powinna mieć conajmniej 2 
miasta uniwersyteckie. 
Przemawiając na posiedzeniu Rady 
Miejskiej w sprawie wyższej- tu,zeltii w 
Bydgoszczy, zaznaczył p. Prezydent 
miasta, że istnieje zamiar otwarcia po­ 
litechniki w Poznaniu. Ponoć gród 
Przemysława usilnie O to zabiega. Nie 
. dziwimy, Się zupełnie Poznaniowi, iż 
stara się o drugą szkołę uniwersytecką 
dla siebie; dziwilibyśmy się raczej, 
gdyby o te szkołę nie zabiegał. Wszak 
posiadanie uniwersytetu to duma miasta 
i dowód jego tężyzny umysłowej. W y­ 
starczy przypomnieć tylko kilka zakła­ 
dów naukowych w Polsce (Liceum 
Krzemienieckie, Szkołę Zamojską, W a r ­ 
szawską Szkołę Główną i Uniwersytet 
Jagielloński), ,by zrozumieć, jak piękną 
kartę z hi sto rj i' zdobywają sobie te 
miasta, - które spotka zaszczyt promie­ 
niowania nauką na cały kraj, lub choć­ 
by tylko jego część. 
Tó też nie dziwimy się Poznanio­ 
wi, że pragnie stać się siedzibą dru­ 
giej szkoły uniwersyteckiej i politech­ 
niki. W zasadzie jednakże wolelibyśmy, 
by ta politechnika została umieszczona- 
w Bydgoszczy. Moglibyśmy przytoczyć 
wiele argumentów, motywując to na­ 
sze stanowisko, jeśli tego nie czynimy, 
to jedynie z tego względu, iż sprawa 
politechniki w Wieikopolsce jeszcze nie 
dojrzała i prawdopodobnie dużo wody 
W Warcie i Brdzie upłynie, zanim będzie 
ona \varta szerszej dyskusji. W kaźdyih 
razie już teraz odpowiednim czynni­ 
kom pragniemy zwrócić uwagę, że By­ 
dgoszcz z umieszczenia w niej politech­ 
niki bynajmniej nie rezygnuje, lecz że 
owszem powitałby ją w swych murach 
bardzo chętnie i gościnnie. 
Przy sposobności pragniemy zazna­ 
czyć, że w ubieganiu się o wyższą u- 
czelnię ma Bydgoszcz bardzo niebez­ 
piecznego (w znaczeniu dodatniem) 
J 
'
		

/0192541.djvu

			Str. 8. 
ORĘDOWNIK URZĘDOWY MIASTA BYDGOSZCZY. 
J* 20. 
współzawodnika, a to w mieście Toru­ 
niu. Toruń, dumny swoim Kopernikiem, 
oddawna już o szkole wyższej myśli, 
ściągnął do siebie województwo, wyż­ 
sze komendy Wojskowe, a obecnie pra­ 
cuje nad wyższą-uczelnią w swych mu- 
rach. J a k dotychczas, Bydgoszcz przez 
Toruń dwukrotnie została pobitą; spo­ 
dziewać się należy, że według przysło­ 
wia „do trzech razy sztuka“v obecnie z 
okazji umieszczenia wyższej uczelni, 
Bydgoszcz przecież zwycięży. 
Każdy wyższy zakład naukowy u-/ 
mieszczony w Bydgoszczy będzie mógł 
korzystać bez żadnych Zabiegów i kosz­ 
tów z jednej olbrzymio dlań ważnej 
instytucji: bibljoteki miejskiej. Kto 
tylko zapoznał się choćby powierzchow­ 
nie ze skarbami w jej muraeh ukrytymi 
i kto przyglądał się zadziwiającej zapo- 
bieżliwości i mrówczej pracy złożonej 
dla jej rozwoju i zaopatrzenia w ksią­ 
żki polskie przez Dyrektora Bibljo­ 
teki, Dra. Bełzę, ten musi przyznać, że 
bibljóteka bydgoska aż prosi o to, 
by z niej słuchacze uniwersyteccy ko­ 
rzystali. A że to whżeśniej czy później 
nastąpi, nie wątpimy nigdy. 
Wszystko zależeć będzie od nas, o- 
bywateli i mieszkańców' miasta Byd­ 
goszczy. Obywatele ci i mieszkańcy 
są. reprezentowani przez Radę Miejshą 
i Magistrat. Oba te czynniki, a szcze­ 
gólnie Deputacja Szkolna, mają obowią­ 
zek dopilnować sprawy, by Bydgoszcz 
• szkołę uniwersytecką wreszcie otrzyma- , 
ia. Nie- żądamy ' wi.ełe, bo żądamy tyl­ 
ko tego, co się nam z wielu względówr 
należy, 
Jan Kwieciński. 
* 
Z Miejskie] Komisji PrzewfaszczeiikmeJ. 
,Na posiedzeniu Rady Miejskiej od­ 
bytem dnia 19. bm. rdany miejski 
pan Źątowski oświądczył że Franci­ 
szek Kamiński rozmawiając z nim o 
sprawayh przewlaszczeniowych wy­ 
razi! sie: „Ktq smaruje ten jedzie“: 
Na prośbę członków Komisji Prze­ 
właszczeni owej sprawa zostaje oddaną 
Prokuratorii Państw a. 
* 
Deputacja Teatralna wyłoniła komi­ 
sję do wypracowania memorjału celem 
, uzyskania subwencji dla Teatru Miejs­ 
kiego. Treść memorjału. przedłożoną 
będzie na jednym z najbliższych posie­ 
dzeń Deputacji Teatralnej, względnie 
Magistratu. 
O ruch samochodowy na ulicach miasta 
Bydgoszczy. 
Żale obywateli miasta jakoteż i skargi 
Policji Państwowoj zmusiły Magistrat 
pdnieść się do władz wojskowych o 
przestrzeganie przepisów 
o ruchu 
samochodowym. 
Magistrat zwrócił 
uwagę Dowództwu, że samochody oso­ 
bowe i ciężarowe jeżdżą bez w yjątku 
zaszybko, zaś zanieczyszczanie po wietrza 
przez otwarte dymniki jest na porządku 
dziennym. 
Elektrownia pod zarządem mlejskiem. 
Przewlekający się od dłuższego czasu 
zatarg pomiędzy Dyrektorem Elektrowni 
Panem Miodem, a pracownikami tejże, 
Elektrowni spowodował pośród pracow­ 
ników Elektrowni mocne rozgoryczenie 
do Dyrekcji w , następstwie Czego zło- , 
żyli pracę, skutkiem czego około godz. 
7-ej wieczorem w dniu 24. bin. ustał 
ruch tramwajowy na wszystkich ulicach 
'jakotoż wygasło światło w całem mieście. 
Podłoże strajku ekonomiczne; Pan 
Dyrektor Viof nie dopełnił wzglądem 
pracowników przyrzeczonych zobowią­ 
zań w sprawie dodatków w postaci 
węgla względnie ubioru. 
Strajk zagroził w wielkiej mierze 
warsztatom pracy.' 
Z uwagi że dobro społeczne względnie 
bezpieczeństwo publiczne wymagało wy­ 
tężenia sił i użycia wszystkich środków 
żeby strajk zakończyć względnie przy­ 
wrócić normalną pracę, po wysłuchaniu 
obu stron interesowanych i gruntownym 
zbadaniu sprawy spornej wydał Pan 
Prezydent miasta Di\ Śliwiński nastę­ 
pujące urzeczenie: 
1) Z powodu strajku elektrowni!, 
który zagraża bezpieczeństwu publicz­ 
nemu i które wywołać może unierucho­ 
mienie warsztatów pracy, jakoteż w in­ 
teresie ogółu, zarządzam dalsze prowa­ 
dzenie Elektrowni w drodze Samopomocy, 
do j zorganizowania której przystępuje 
Magistrat miasta Bydgoszczy. 
2) Pan Radca miejski Regamey zę 
strony Magistratu prowadzić będzie Elek-
		

/0192542.djvu

			REPERTUAR TEATRU MIEJSKIEGO. 
Niedziela 29.10. Wtorek 31. 10. Środa 1. 11. Czwartek 2.11 . 
Miłość czuwa 
Dzvady- Dziady 
Dziady 
Kom. w 3 alst. 
Sceny dramat. 
Sceny dramat. 
- 
Sceny dramat- 
Cailląret’a iR.deFiers’a 
Ad. Mickiewicza 
Ad. Mickiewicza 
Ad. Mickiewicza 
Początek o godz. 7,30. 
Początek o godz. 7*30. Początek o godz. 7,30. 
Początek o godz. 7.30. 
— 
&Ceny zwyczajne:&»*——— 
----------- 
Loża na 5 osób 8000mk.I. Parter rząd 9-13 
1000mk. II. Balkon rząd 1-2700mk. 
Krzesło w loży 1700 „ 
II. 
,,; 
700 „ 
II. /„ 
„ 
3-5 500 ,, 
I. Parter rząd 1-41500 „ 
I. Balkon „ 
1-2 1400,, 
Amfiteatr 
350 „ 
II.„' 
„ 5 -8 1300,, 
-I.„ 
„ 
3-5 1000,, 
Galerja, stojące 
200 „ 
Tel. kancelarji2381 Kasa czynna od 10—1w poł.i od 5—8po poł. Tel.kasy zamaw. 1138 
H 20- 
ORĘDOWNIK URZĘDOWY MIASTA BYDGOSZCZY- 
Sir. 0. 
irownię i usunie bezwzględnie obecnego 
dyrektora. 
Dalsze prowadzenie Elektrowni jest 
dla miasta sprawą nadzwyczajnie ży­ 
wotną. Magistrat wystąpi! do odnoś­ 
nych władz o zarządzenie przymusowej 
likwidacji, natychmiastowe przysłanie 
likwidatora. Objekt podlega likwidacji. 
* 
Komisariat Miejskiej Policji Obycza- 
czajowej zostanie w najbliższych dniach 
upaństwowiony. 
Przeciw brakowi mieszkań. 
•/•Magistrat wystąpił do Ministerstwa 
Spraw Wewnętrznych o zatwierdzenie 
miejskiego statutu mieszkaniowego. 
Statut zawiera 6 artykułów opartych 
na artykule 19 Ustawy z dnia 4. IV. 22. r. 
o obowiązku gmin miejskich dostarczenia 
pomieszczeń (Dziennik Urzędowy nr. 
33/22 poz. 264). Umożliwia Urzędowi 
Mieszkaniowemu szerszą działalność i 
daje pewną kompetencję, jakoteż prze­ 
widuje możliwość ściągania o p ła t. za 
czynności Urzędu Mieszkaniowego. 
Statut zakazuje przeistaczania tych 
mieszkań, które były używane przed 
dniem 25. V. 22. r. na lokale handlowe, 
przemysłowe lub jakiekolwiek inne cele. 
* 
Z Komisji dla spraw bezrobotnych 
uchwalono : Zakupić kamienie, postarać 
się o pieniądze (83 milj.) dla naprawy 
szos wzgl, wykończenia szosowania dziel­ 
nicy willowej. 
Rząd przyznał Magistratowi 12 milj. 
mk. na cele reemigrantów, 
Z .życia miast polsKicli. 
Warszawa 
Podatek od alkoholu. Z pow odu 
udzielenia fałszywych zeznań co do 
podatku od alkoholu magistrat' uznał 
za winnych 16 oskarżonych o to osób 
i skazał je na kary pieniężne w wy­ 
sokości od 30000 do 200000 mk. z 
ewentualną zamianą na odpowiednią 
karę aresztu. 
Rozparcelowanie Izabelina. Magistrat 
zatwierdził projekt rozparcelowania 
części dóbr Izabelina. 
2 przybłąkane gołębie zgłoszono w 
Miejskim Urzędzie Policyjnym, ul. Długa 
M 58, pokój 20. 
Cholera drobin ustala: 1. u pana Jó­ 
zefa Dąbrowskiego zamieszkałego w 
miejscu, ul. Glinki 59, 2. u pana Bern­ 
harda Lotz’a zamieszkałego w miejscu, 
ul. Poznańska 8/9, 3. u pana lek. wet. 
Grimnra zamieszkałego w miejscu* ulica 
Królowej Jadwigi 16. 
Zarządzenie środków zapobiegaw­ 
czych znosi się. 
Bydgoszcz, dnia 18. 10. 1922 r. 
Miejski Urząd Policyjny, 
U "w łaścicielki p. Marji Łuka­ 
szewskiej zamieszkałej w Bydgoszczy 
przy ul. Kościuszki nr. 9, cholera 
drobiu wygasła. 
Zarządzenie środków zapobiegaw­ 
czych znosi się. 
Bydgoszcz, dnia 23. X . 1922 r. 
Miejski Urząd Policyjny.
		

/0192543.djvu

			Haroiarnia i Restauracja 
„Esp!anada“ 
Bydgoszcz, Pl.Pfastoroski 7 
Wyborna kuchnia, pśerrosza- 
rzedne rośna i likiery 
Codziennie k o n cert artystyczny 
Właściciel: 3. Kaube. 
Str. 10. 
ORĘDOWNIK URZĘDOWY MIASTA BYDGOSZCZY. 
No 20 
= 
RoK załóż.1678. = 
MSedzynsrod. spedycja 
i transport mebli 
F. WodtKe 
Bydgoszcz, Gcfańs&a 131/32. 
Telefon 15, 16, 17. 
Spedycja 
wszelk. 
rodzaju, oclenia, in- 
kassa, ładunki zbio­ 
rowe do Niemiec 
izpowrotem iwszy­ 
stkich 
większych 
:: m iast Polski. :: 
Samochody ciężarowe. 
Oddziały; 
Berlin, Hamburg, Gdańsk, 
Piła, 
Ryga, 
Warszawa. 
Kawiarnia - Winiarnia' 
Bydgoszcz, pl. Teatralny 3 
telefonu 
telefon 
Codziennie pierwszorzędny 
KONCERTfl8 T 
5 STyCZny. 
Właśc.; KANIECKI 
j | awiarnia j '^yiniamia 
„BRISTOL” 
T el et. 308 . Bydgoszcz, ul. Kostowa 5.Telef. 308 . 
CODZIENNIE 
ABT9ST9CZK9 
ił. G 
. Dąbrowski I S-to. 
Bydgoszcz-ORole, ul. Berlińska 183 
tel. 995 
tel. 995 
poleca swoje wyroby, 
jaKo specjalność: 
Jacobii&ier - Malina 
ss Złota woda ss 
Właśc.: ALOJZY KUCHARSKI. 
Pierwszorzędne 
Simo liristal 
BYDGOSZCZ, 
til. Gdańslia 165 & Tel. 452 
wyświetla 
najnowsze i 
najwspanial* 
sz e obrazy. 
= MtizyKa = 
artystyczna. 
NajwięKszy wybór 
faferyR, domów, wil, 
lolwarliów, gospodarstw 
rolnych, ogrodnictw, przed­ 
siębiorstw handlowych 
ma 
Dom Osadniczy 
S. Ruszl&owsRi, Bydgoszcz 
til. Hermana FranKiego la . 
Pol sil o - ameryKańsKie b»itiro 
informacyjne na 
WielKopolsKę 
i Pomorze. 
Telefon 
885. 
Adres telegr.: Osada-Bydgozscz.
		

/0192544.djvu

			M 20, 
ORĘDOWNIK DRŻKDOWY MlASTA BYDGOSZCZY- 
Str. 11. 
Tow . Akc. 
Filia w Bydgoszczy 
Telefony s336, 1336 i1337. 
Adres telegr.s „CENTRUM" 
ZAKUP IS PRZEDAŻ 
wszelkich. ziemniaków, artykułów 
pastewnych i nawozów 
sztucznych. 
Tel. 750. 
ul. 
99 — ui D>ra Warmińskiego 14. 
Tel. 750. 
oddziedzlczony po oicu, 
znany lak w Warszawie 
tak I w Wieikopolsce, 
poleca 
— 
pierwszorzędne — 
konie 
powozowe, wierzchowe 
i pociągowe.,
		

/0192545.djvu

			Btr. 12 . 
ORĘDOWNIK GRZĘDOWY MIASTA BYDGOSZCZY. 
Wybór wielki w męskiej i damskiej 
konfekcji, bławaty, galanterja, obuwie, 
artykuły męskie, kapelusze damskie, futra. 
ODDZIAŁ MIAROWY 
Odpowiedzialny za dział redakcy.inyt 2ERNI0KL 
Drukarnia Bydgoska Sp. A ., Poznańska 30,